Na ostatnich zajęciach kółka naukowego dla klas IV uczniowie wcielili się w młodych chemików i tajnych agentów! Tematem spotkania było „Niewidzialne pismo – jak działa sok z cytryny?”, czyli wprowadzenie do pojęcia atramentu sympatycznego i obserwacja reakcji utleniania związków organicznych w wysokiej temperaturze. Na początku zajęć uczniowie dowiedzieli się, że niektóre substancje, takie jak sok z cytryny, mleko czy ocet, mogą posłużyć do pisania wiadomości, które pozostają niewidoczne, dopóki nie zostaną podgrzane. Każdy uczestnik mógł samodzielnie napisać tajny list przy użyciu pędzelka i soku z cytryny. Po wyschnięciu kartki napisy zniknęły – wyglądało, jakby papier był czysty! Najciekawsza część rozpoczęła się, gdy uczniowie zaczęli ogrzewać kartki nad źródłem ciepła (oczywiście pod opieką nauczyciela). Wtedy na papierze zaczęły pojawiać się brązowe litery–niewidzialna wiadomość została ujawniona! Dowiedzieliśmy się, że podczas ogrzewania zachodzi reakcja utleniania – związki organiczne zawarte w soku z cytryny ciemnieją, tworząc widoczny napis. Podczas zajęć uczniowie przeprowadzili także dodatkowe doświadczenie z długopisem ścieralnym (zmazywalnym). Okazało się, że napis wykonany takim długopisem znika pod wpływem ognia, ponieważ atrament zawiera substancję reagującą na wysoką temperaturę – po jej ogrzaniu kolor znika. To kolejny przykład, jak ciepło może wpływać na właściwości chemiczne różnych substancji. Na zakończenie uczniowie zastanawiali się, jakie inne produkty z kuchni można wykorzystać jako atrament sympatyczny i poznali kilka ciekawostek o tajnym piśmie z dawnych czasów. Zajęcia były pełne emocji, śmiechu i naukowych odkryć. Każdy uczestnik mógł przekonać się, że chemia to nie tylko trudne wzory, ale także świetna zabawa i odrobina magii!
Justyna Pruszko-Masłowska
